STREFA DZIAŁKOWCA

JARZĘBINY

Urzekają pokrojem, ulistnieniem i przede wszystkim owocami, które mogą być również jadalne. Jarząb potocznie nazywany jarzębiną obejmuje gatunki małych i średnich rozmiarów drzew. Ich kwitnienie jest obfite i bardzo dekoracyjne. Jednak największą ozdobą są owoce, które pojawiają się w dużej obfitości i różnej kolorystyce, od białych przez żółte, pomarańczowe, różowe, czerwone, do purpurowych, niemal czarnych. Ogromną zaletą jarzębin jest to, że są odporne na mróz, niewybredne co do gleby (byle nie była zbyt sucha). Dobrze rosną na stanowiskach słonecznych lub lekko ocienionych. Wiele jarzębów, ze względu na osiągane niewielkie rozmiary, nadaje się do małych ogrodów i na działki. Możemy sadzić je pojedynczo na trawniku, w pobliżu altan, ścieżek lub w kompozycjach z innymi drzewami o podobnych rozmiarach Najlepiej jednak jest tworzyć małe grupy 3 - 5 sztuk z różnych odmian jarzębin. Do sadzenia pojedynczo polecane są szczególnie formy pokrojowe, o koronach wąskich lub zwisłopędowych. Drzewa mogą być podsadzone niską roślinnością, taką jak np. barwinki, bodziszki, runianki, konwalie goździki, żurawki, szałwie, lawendy, wrzosy, tawuły japońskie, niskie odmiany berberysu, bukszpany i irgi. Najpopularniejszy w uprawie jest jarząb pospolity, pospolicie występujący w całym kraju i chętnie sadzony w ogrodach, o małych wymaganiach glebowych, koralowoczerwonych owocach, które już w sierpniu są w pełni wybarwione i ładnie kontrastują z liśćmi. Prawdziwą perełką na działce mogą być małych rozmiarów krzewy jarzębu kaszmirskiego i Koehnego nazywane jarzębinami białoowocowymi. Często są szczepione w formie niskopiennej i wtedy gałęzie ładnie rozkładają się pod ciężarem owoców. Z odmian o żółtych owocach polecana jest mieszańcowa 'Flanrock', a o różowych - 'Pink Veil'. Obie formy to małe drzewa o dość wąskich, owalnych koronach, osiągają 4 - 5 m wysokości i obficie owocują.

MACHONIA

Najpopularniejsza i najodporniejsza na mróz jest mahonia pospolita. Jest niewysokim krzewem (do 1,5 m) o wyprostowanych, słabo rozgałęzionych pędach. Młode liście są lekko miedzianoczerwone, potem błyszczące ciemnozielone. Jesienią i zimą, od niskich temperatur, ponownie przyjmują brunatnoczerwone zabarwienie. Obfite, żółte kwiaty rozwijają się już na początku maja i pokrywają całe krzewy. Są bardzo miododajne, a ich nektar i pyłek stanowi cenne pożywienie dla pszczół. Piękne granatowe owoce początkowo pokryte są jasnoniebieskim nalotem. Ich czerwony silnie brudzący sok zawiera cukry, kwasy organiczne, składniki mineralne i liczne witaminy (w tym C). Owoce te są chętnie zjadane przez ptaki. Mahonia pospolita nie ma większych wymagań glebowych, ale lepiej rośnie i zimuje na glebach dostatecznie wilgotnych. Mahonia pośrednia z kolei, preferuje gleby żyzne, lekko wilgotne i kwaśne.

CIĘCIE I FORMOWANIE KRZEWÓW IGLASTYCH

Cięcie i formowanie krzewów to jedne z podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych. Jednak często boimy się ryzyka i podchodzimy do tego z rezerwą. Formowanie roślin iglastych wymaga precyzji, cierpliwości i umiejętności. Pierwsze próby powinniśmy zacząć od najprostszych form żywopłotowych.
ŻYWOPŁOTY CIĘTE
Wybierając krzewy na cięte żywopłoty należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach. Krzewy te muszą znosić cięcie bez osłabienia ich wzrostu oraz mieć zdolność regeneracji. Do najlepszych krzewów żywopłotowych należy cis pospolity, w którego możemy uzyskać fantazyjne żywopłoty i zielone rzeźby. Gatunek ten rośnie powoli, znosi zacienienie, ma gęsto rozmieszczone pąki i duże zdolności regeneracyjne. Nieco szybciej rośnie cis pośredni i jest obecnie częściej spotykany w sprzedaży. Cisy tworzą zwarte, ciemnozielone płaszczyzny, ale tylko wtedy, gdy są cięte. Żywopłot z cisa to wspaniałe tło dla innych roślin, szczególnie tych o barwnych liściach lub jaskrawych kwiatach. Drugim podstawowym gatunkiem jest żywotnik zachodni - czyli popularna tuja. Nadaje się na żywopłoty, a także na figury ogrodowe. W Polsce najczęściej sadzi się liczne odmiany tego żywotnika: Kolumnowe - Kolumna, Szmaragd Stożkowe - Brabant, Sunkist Kuliste - Danica, Gulden, Globe, Hoseri Oryginalne żywopłoty uzyskać można także z świerka pospolitego lub modrzewia europejskiego. Świerki sadzimy w dość gęstej rozstawie (30 do 60 cm). Boczne gałązki zaczynamy przycinać, kiedy żywopłot osiągnie około 1 - 1,5 metra. Cięcie od góry stosujemy, gdy drzewka osiągną pożądaną przez nas wysokość (najczęściej 2 - 2,5 metra). Żywopłot z modrzewia nie jest co prawda zimozielony, ale stanowi ozdobę przez cały sezon dzięki miękkim, jasnozielonym igłom, które jesienią ładnie przebarwiają się na żółto. Modrzewie dobrze znoszą przycinanie, szybko rosną i nie mają zbyt dużych wymagań glebowych.
TERMINY I TECHNIKA CIĘCIA
Cięcie iglaków rozpoczynamy po kilku latach po posadzeniu, wyjątek stanowi modrzew, który przycinamy nisko już po roku. Pierwsze cięcie przeprowadzamy wiosną, przed pojawieniem się nowych przyrostów, drugie można przeprowadzić latem, nie później jednak niż w połowie sierpnia. Cięcie rozpoczynamy od góry, na określonej wysokości, a następnie strzyżemy płaszczyzny boczne. Nożyce prowadzimy od dołu ku górze żywopłotu.
RZEŹBY ZIELONE
Żywotniki, cisy, jałowce to najlepszy materiał na żywe figury. Na zielone rzeźby warto użyć odmian o regularnym pokroju (np. stożkowatym, kulistym lub kolumnowym). Na bazie tego kształtu możemy wprowadzać bardziej skomplikowane formy np., spirale, kule lub kilka kul jedna pod drugą. Pamiętajmy, że kształtowanie zielonych rzeźb musi przebiegać stopniowo, a po uzyskaniu odpowiedniej formy trzeba nadal korygować jej kształt. Należy skracać tylko młode pędy, dlatego że starsze gałęzie mogą już nie wytworzyć nowych pędów. Można również nadawać ciekawe kształty starszym krzewom, tworząc „japońskie drzewko". Grubsze gałęzie oczyszczamy z pędów, a na końcach formujemy gęste skupienia pędów.
CIĘCIE OGRANICZAJĄCE WZROST IGLAKÓW
Na działce często zapominamy, że sosna czarna, jodła kalifornijska czy modrzew po kilkunastu latach wyrosną na duże drzewa, będą miały 5 - 8 metrów wysokości. Drzewom tym należy ograniczyć wzrost na wysokość i na szerokość. Modrzewiom i jodłom można wysmuklić sylwetki, przycinając gałęzie i tworząc formy kolumnowe, wycinając także wierzchołki. Sosnom przycinamy ostatnie przyrosty, przez co ograniczamy ich wzrost.
PIELĘGNACJA PO CIĘCIU
Cięte krzewy , które corocznie muszą wytwarzać dużo nowych pędów, mają znacznie większe potrzeby pokarmowe. Nawożenie stosujemy wiosną i powtarzamy w czerwcu. Jeśli używamy nawozów wolno działających wtedy nawozimy tylko raz w roku, wiosną. Nawóz ten zaleca się wymieszać z ziemią lub przykryć ściółką. Szczególnie po cięciu żywopłot należy obficie podlać. Dla zmniejszenia przesychania gleby warto ściółkować powierzchnie korą lub żwirem. Bardzo ważne jest podlanie krzewów iglastych jesienią, wtedy lepiej zimują. Efekt naszych wysiłków w ogrodzie to bogate zbiory warzyw i owoców, a także ziół. Warto je wykorzystywać w różny sposób, także w postaci nalewek. Działka jest doskonałym miejscem do uprawy niektórych roślin leczniczych, a pozyskane surowce z pewnością przydadzą się w walce z niektórymi schorzeniami. Nalewki oraz rozmaite ekstrakty alkoholowe przygotowuje się nie tylko z owoców, ale I z zielonych części roślin (tj. z ziela oraz liści) oraz z suszu. Idealnie nadają się do tego takie popularnie uprawiane zioła, jak mięta, melisa bądź szałwia. Surowiec leczniczy stanowić mogą także rośliny przyprawowe i warzywne. Doskonałym przykładem rośliny niezbędnej zarówno w kuchni, jak i w domowej zielarskiej apteczce, jest czosnek pospolity. Surowcem są główki czosnku oraz liście (stosowane zdecydowanie rzadziej). Ząbki po obraniu i rozdrobnieniu są dobrą przyprawą do potraw mięsnych, warzywnych - nadają im ostrość i charakterystyczny smak, dzięki związkom siarkowym (alliina, allicyna), które wykazują przede wszystkim działanie bakteriobójcze, przeciwgrzybicze, żółciopędne oraz przeciwmiażdżycowe. Preparaty z czosnku są doskonałym sposobem na wyleczenie przeziębienia lub grypy, stymulują odporność, obniżają poziom „złego" cholesterolu we krwi. Stosować można wyciągi wodne, winne, odwary i napary, a także nalewki.